KHẢ NĂNG SỬ DỤNG KHUÔN VIÊN

Có một miếng đất trong tay, gia chủ nào cũng mơ về ngôi nhà dù rộng hay hẹp của mình. Điều kiện kinh tế càng khấm khá càng tăng khả năng “ bày vẽ “ khi xây cất nhà cửa.
Nhưng nếu chịu khó học hỏi kinh nghiệm cha ông để lại, ta sẽ thấy ngay cách thức sử dụng khuôn viên hài hòa phong thủy và môi trường sinh thái của ngôi nhà truyền thống Việt như thế nào.

* Quan niệm và bố cục truyền thống

Nếp nhà xưa được quan niệm phải tạo dựng như một cơ thể sống gắn bó mật thiết với môi trường , lấy đất chỗ này đào ao để đắp nền cho chỗ kia , vùng âm phải có vùng dương , mà tính âm vẫn được chiếm đa số hơn bởi văn hóa vùng nông nghiệp, trọng tính âm và sự an lành , tĩnh tại . Ngôi nhà như lẩn khuất vào thiên nhiên ,mà thực ra là đã hoạch dịnh sự tồn tại cho ngôi nhà dài lâu và có các điểm mốc , hệ trục quan trọng . Trước một cuộc đất, sau khi qua các bước Tầm Long – Điểm Huyệt – Lập Hướng , cha ông ta thường có sự phân vùng , phân khu chức năng rạch ròi và chi tiết. Như các trục hoành và trục tung ( ngang – dọc của khu đất ) được thiết lập để theo đó các công trình chính phụ , trước sau sẽ bám theo trục mà phát triển . Có thể do kính phí hay nhu cầu về sử dụng hiện tại không cao, thì sẽ chưa làm ngay, nhưng các điểm mốc vẫn được lấy ranh rõ ràng. Vườn trước, vườn sau, vườn bên hông cũng tuân thủ nguyên tắc Thanh Long – Bạch Hổ , tả – hữu rõ ràng, thậm chí chi tiết đến từng gốc cây giếng nước, không thể tuỳ tiện mà trồng ở đâu, đào chỗ nào cũng được. Những quan niệm này khiến khuôn viên tổng thể được sử dụng chặt chẽ và có tính liên hoàn.

* Trường hợp đất hẹp

Tất nhiên, mỗi nhà mỗi cảnh nên việc xác định ngôi nhà thế nào với khu đất thực ra chỉ tương đối, vì phụ thuộc nhiều yếu tố như kích thước, chiều cao nhà, mục đích sử dụng , công năng của ngôi nhà. Ta xét trường hợp đất hẹp ( đối với nhà ống trong đô thị ) thì ngôi nhà phải có tối thiểu 1/10 đến 2/10 diện tích là khoảng trống thông thoáng . Điều này giúp hình thành nên những miệng đối lưu không khí và đường dẫn khí luân chuyển ( Khí Khẩu – Khí Đạo ) từ ngoài vào trong , từ dưới lên trên ( theo nguyên tắc khí nóng bốc lên , khí lạnh đi xuống ). Nguyên tắc này thông qua những Thiên Tỉnh ( giếng trời ) để từ đó ngôi nhà được cân bằng khí với môi trường bên ngoài ( có thể đưa mưa nắng trực tiếp xuống hoặc có mái che nhưng vẫn hở ngang để lấy sáng và thông thoáng . Cần lưu ý nếu nhà càng cao thì diện tích phần đất chừa ra làm khoảng giếng trời càng cần linh hoạt mở rộng chứ không thể cố định giống như nhà thấp tầng được.

* Trường hợp đất rộng

Nếu điều kiện diện tích đất rộng ( biệt thự , nhà vườn ) thì vấn đề chừa khuôn viên và đặt ngôi nhà lên phần nào của khu đất nên cân nhắc cẩn trọng. Phép xem hình thế và định vị nhà trên đất luôn bắt đầu theo tiến trình : Định Trung Cung – phân vùng Cát Hung – đặt vị trí xây nhà – lập Nội Minh Đường và tổ chức khuôn viên quanh nhà . Như vậy thì dù đất có rộng cỡ nào ( ví dụ trang trại ) vẫn hoàn toàn có thể đặt ngôi nhà không bị lọt thỏm bằng cách chọn vùng tốt của khu đất , sau đó khoanh khu vực dự định làm nhà trong vùng tốt đó. Khu vực này sẽ có khuôn viên riêng với Nội Minh Đường của ngôi nhà, có thể làm tường rào hoặc ngăn ước lệ bằng cây xanh , hồ nước. Khi đó dù vùng trang trại bên ngoài có rộng lớn bao nhiêu thì gia chủ vẫn được bao bọc ở bên trong của một khuôn viên vừa phải, không bị Tán Khí hay lọt thỏm trong diện tích đất lớn.

Theo nguyên lý âm dương trong phong thủy thì sân trước là vùng Dương , biểu lộ quan hệ đối ngoại , cần che chắn tránh Trực Xung nhưng nếu làm dài rộng quá thì sẽ gây trống trải , gọi là Minh Đường Khoáng Đãng. Ngôi nhà sẽ mang tính hướng nội nhiều hơn , thích hợp với gia chủ muốn sống khép kín tách biệt. Nếu mua nhà có sẵn sân trước dài rộng như vậy thì có thể khắc phục bằng cách tạo những đường dẫn khí thông qua hệ thống cây trồng , ví dụ trồng những cây thân thẳng và cao theo khoảng cách đều ( cau cảnh hay cọ ), và những cây hoa có mùi thơm , màu sắc tươi vui để dẫn dắt luồng khí , tránh trồng những cây ủ rũ , gai góc hoặc lá dày quá càng che khuất tầm nhìn của nhà ( từ trong ra cũng như từ ngoài vào ).
Ngược lại khi sân trước quá nhỏ thậm chí không đủ chỗ để đậu xe thì nhà rất dễ bị Trực Xung do ngọai cảnh gây nên . Xung lực do va chạm , bụi bặm , tiếng ồn và tầm nhìn xoi mói từ bên ngoài con đường sẽ tác động vào người cư ngụ mỗi ngày, dù ngôi nhà có thể buôn bán thuận lợi do gần đường nhưng về lâu dài không phải là nơi cư ngụ an lành.